INSTANS: Høgsterett - Dom.
DATO: 2000-12-18
PUBLISERT: HR-2000-00025
STIKKORD: Likningsloven § 9-5 og § 8-2 .
SAMMENDRAG: Spørsmålet i saka er om vedtak om endringslikning etter skjønn i medhald av likningslova § 9-5 nr. 1 a, jf. § 8-2 nr. 1, er ugyldig.
SAKSGANG: Nes herredsrett nr. 98-00176 - Eidsivating lagmannsrett LE-1999-00042 A - Høgsterett HR-2000-00025, sivil anke.
PARTER: A (Advokat Terje Sverdrup Mår - til prøve) mot Staten v/Akershus fylkesskattekontor (Advokat Arne Haavind).
DOMMERE: Utgård, Skoghøy, Stang Lund, Flock og Lund.

Dommar Utgård: Spørsmålet i saka er om vedtak om endringslikning etter skjønn i medhald av likningslova § 9-5 nr. 1 a, jf. § 8-2 nr. 1, er ugyldig.

A stifta 10. desember 1993 føretaket Flexivakt AS, som vart registrert 17. januar 1994 i Føretaksregisteret. A var eineaksjeeigar, og ho vart i registreringsmeldinga oppgitt som einestyre og dagleg leiar. Aksjekapitalen var 50.000 kroner.

Årsrekneskapen for 1994 vart gjort opp med eit underskot på 284.330 kroner. I årsmeldinga for 1994, som var underskriven av A og datert den 5. oktober 1995, heitte det:

«Fortsatt drift i 1995 forsvares gjennom økt ordreinngang og bedret inntjening. I skrivende stund, oktober 1995, ser omsetningen for 1995 ut til å bli tre ganger så høy som i 1994. Tatt i betraktning at selskapet hadde oppstart 1.1.1994, har det hatt en formidabel vekst. Problemer med driftsmessige underskudd i 1994 er møtt med omfattende omstrukturering og effektivisering i 1995. Bl.a er det innleid profesjonell ekspertise til å lose selskapet gjennom denne prosessen.»

Oslo kemnerkontor heldt bokettersyn - trekk-kontroll - i Flexivakt hausten 1996, og det vart skrive ein rapport om bokettersynet som er datert 16. desember 1996. Nokre sentrale punkt i rapporten skal omtalast.

Rekneskapen til føretaket for 1995 var ført men ikkje avslutta, då han vart levert til bokettersynsrevisor i november 1996. Bokettersynsrevisor sette opp ei avslutning på grunnlag av føringa, og rekneskapen viste då driftsinntekter på 3.624.640 kroner og eit årsunderskot på 517.165 kroner. På grunn av at det ikkje var ført kostnader til feriepengar med tillegg av arbeidsgivaravgift, meinte bokettersynsrevisor at underskotet for 1995 var minst 750.000 kroner.

Revisor peika vidare på at rekneskapen viste negativ behaldning for kasse 1. januar 1995 med 17.196 kroner og positiv behaldning 31. desember same år med 198.473 kroner. Det vart uttala av revisor at ei kontantbehaldning aldri kan vere negativ, og at det synest unormalt med ei kontantbehaldning på nær 200.000 kroner.

Føretaket hadde tre bankkonti. Bokførte saldi stemde ikkje med bankutskriftene. For driftskontoen var til dømes bokført saldo på minus 151.789 kroner ved utgangen av 1995 medan utskrifta frå banken då synte ein negativ saldo på 264 kroner.

I rapporten vart årsmeldinga frå styret for driftsåret 1994 omtala slik:

«Som det fremgår av «resultatregnskapet», er det for 1995 bokført driftsinntekter med ca 3,6 mill. kroner og driftskostnader med ca 4,1 mill. kroner slik at driftsresultatet blir negativt med ca 0,5 mill. kroner. Dette stemmer dårlig med styrets årsberetning for 1994, ... , hvor det heter at omsetningen for 1995 ser ut til å bli tre ganger så høy som i 1994 samt at fortsatt drift i 1995 forsvares gjennom økt ordreinngang og bedret inntjening. Konklusjonen på dette må være at enten har styret gitt feilaktige opplysninger i årsberetningen eller så har selskapet hatt driftsinntekter som er holdt utenfor regnskapet.»

Endeleg vart det i punkt 5.2.2 i rapporten uttala mellom anna:

«I avsnitt ... trekkes det på bakgrunn av avdekkede misforhold i regnskapsførselen av kontantbeholdning og bankkonti den konklusjon at de fremlagte regnskaper ikke omfatter alle transaksjoner som har skjedd. Og da styret i sin årsberetning for 1994 (datert 05.10.95) opplyser at selskapets omsetning for 1995 ser ut til å bli tre ganger så høy som i 1994, må det antas at selskapet har hatt omsetning som er holdt utenfor regnskapet.

Beregning av omsetning holdt utenfor regnskapet

Det vart deretter gjort framlegg om at dagleg leiar og eineaksjeeigar A vart tilordna 300.000 kroner som lønn og 3.000.000 kroner som aksjeutbyte, og at 300.000 kroner vart tilordna ektefellen hennar, driftssjef B, som lønn.

Etter krav frå staten ved Oslo kemnerkontor vart buet til Flexivakt teke under konkursbehandling ved Oslo skifteretts orskurd av 3. januar 1997. Bustyret hadde to medlemmer: bustyraren, advokat Torgeir Myrstad, og juridisk konsulent ved Oslo kemnerkontor, Vidar Storevik Hansen. I bustyrerapporten til Oslo skifterett datert 20. januar 1997 skreiv bustyret mellom anna:

«Selskapet ble stiftet av A ... som også er selskapets eneaksjonær, enestyre (styreformann) og registrerte daglige leder.

Det er A som har hatt tillatelse fra politimesteren til å drive vaktvirksomhet, jf. lov av 13. mai 1988 nr. 29 om vaktvirksomhet § 2. Bakgrunnen for dette skal være at B ikke oppfyller kravet i vaktvirksomhetsloven § 2 bokstav d om «tilfredsstillende vandel».»

Bustyret gjekk inn på rapporten frå bokettersynet og at revisor der hadde kome til at omsetning på 3,6 millionar kroner var halden utanom rekneskapen i Flexivakt. Det vart sagt at A overfor bustyrar hadde opplyst å kunne tilbakevise dette. Deretter uttala bustyret:

«Boet finner under enhver omstendighet å stille spørsmål ved styrets vurdering i årsberetningen.»

I si drøfting av grunnane til konkursen viste bustyret til at føretaket hadde vore utan tilstrekkeleg styring, og det vart reist spørsmål om det i det heile hadde vore grunnlag for verksemda. Endeleg peika bustyret på at dersom konklusjonen frå kemnerkontoret om omsetning utanfor rekneskapane var rett, så ville det vere ei vesentleg årsak til konkursen.

A og Oslo kemnerkontor mottok bokettersynsrapporten straks, medan Sørum likningskontor mottok bustyrerapporten våren 1997.

Flexivakt gav merknader til bokettersynsrapporten i brev til kemneren datert 11. februar 1997. Brevet var skrive av Kenneth Huser, som dreiv føretaket Huser Økonomi og Personal. Han opplyste i svarbrevet at det var han som hadde laga styret si årsmelding for 1994, og at det var overoptimistisk når det der var sagt at omsetninga i 1995 ville bli tre gonger så høg som i 1994. Det var ikkje grunnlag for konklusjonen bokettersynsrevisor trekte på grunnlag av årsmeldinga frå styret, og heller ikkje for «den absurde beregningen av omsetning utenfor regnskapet» og A og B sin del av dette i form av lønn og aksjeutbyte. Det vart også sagt at det ikkje var noko i rekneskapen som gav grunnlag for konklusjonen frå bokettersynsrevisor. Differansane som var påpeika, kom av at rekneskapen ikkje var avstemt.

Sørum likningskontor sende den 16. juni 1997 varsel om endring av likninga for inntektsåret 1995 til A med bakgrunn i bokettersynsrapporten. I brevet skreiv likningskontoret:

«Bokettersynet avdekket at Flexivakt AS har hatt omsetning som antas å være holdt utenfor regnskapet, da det er avdekkende misforhold i regnskapsførselen av kontantbeholdning og bankkonti. Uoppgitt omsetning tilordnes da Dem som er daglig leder og eneaksjonær. I følge rapporten er det ikke innberettet lønn eller andre ytelser på Dem, og det er heller ikke oppført noen lønnsinntekt på Deres selvangivelse for 1995 fra Flexivakt AS. Vi vil derfor foreslå for ligningsnemnda at Deres inntekt for inntektsåret 1995 økes med kr 300.000 i henhold til bokettersynsrapporten.»

Det vart dessutan gitt varsel om bruk av tilleggsskatt.

Huser svarte på vegne av A i brev datert 26. juni 1997:

«Den bokettersynsrapport som foreligger er grundig imøtegått m.h.t. spørsmålet om ikke bokført omsetning.

Det gjøres oppmerksom på at det ikke foreligger noen annen indikasjon eller bilag på at slik omsetning skal ha forekommet.»

Sørum likningsnemnd gjorde 27. november 1997 vedtak om å skjønnslikne A, med heimel i likningslova § 9-5 nr. 1 a, jf. § 8-2 nr. 1. Likningsnemnda uttala mellom anna at

« [ d ] et er i forbindelse med bokettersynet avdekket overtredelser av regnskapslovgivningen og lovgivningen rundt skattetrekk og arbeidsgiveravgift. I tillegg stiller ligningsnemnda seg spørsmål ved styrets vurdering i årsberetningen som er datert 5.10.95, der det bl.a kommer fram svært så optimistiske uttalelser vedr. omsetningen for 1995. Regnskapsfører satt da inne med informasjon om at omsetningen så ut til å bli tre ganger så høy som i 1994, og årsberetningen ble utarbeidet på det tidspunktet der mer enn 2/3-deler av inntektsåret hadde gått. Ligningsnemnda mener at disse punktene tilsammen tyder sterkt på at omsetning er holdt utenom regnskapet.

Ved skjønnsfastsettelsen har ligningsnemnda forholdt seg til beregningen som er foretatt i rapporten. Viser for øvrig til pkt. 5.2.2 i rapporten, som det er sitert fra tidligere i vedtaket. Det skjønnsmessige tillegget fastsettes til kr 300.000,-.»

Likningsnemnda gjorde dessutan vedtak om bruk av 45 prosent tilleggsskatt.

A reiste deretter sak for Nes heradsrett med påstand om at likninga for 1995 måtte opphevast. Heradsretten sa 1. oktober 1998 dom med slik domsslutning:

• «1. Staten ved Akershus fylkesskattekontor frifinnes.
• 2. I saksomkostninger betaler A 31.497 - trettientusenfirehundreognittisyv - kroner til staten v/Akershus fylkesskattekontor, innen 2 - to - uker fra forkynnelse av denne dom. Etter forfall betales 12% forsinkelsesrente p.a. «
  

Heradsretten la til grunn som det mest sannsynlege faktum at A hadde teke mot lønn frå Flexivakt i 1995. Retten la til grunn at A hadde forsømt å gi likningsstyresmaktene opplysningar om at ho meinte ikkje å ha arbeidd som dagleg leiar i Flexivakt, og at ho då ikkje kunne føre nye bevis om dette for retten.

A anka dommen til Eidsivating lagmannsrett, som den 29. september 1999 sa dom med slik domsslutning:

• «1. Herredsrettens dom, domsslutningens pkt 1 og 2, stadfestes.
• 2. I saksomkostninger for lagmannsretten betaler innen 2 - to - uker til fra denne doms forkynnelse A til staten ved Akershus Fylkesskattekontor 30 945 - tredvetusennihundreogfemogførti - kroner med tillegg av 12% forsinkelsesrente p.a. fra forfall til betaling skjer.»
  

Lagmannsretten avgjorde saka i det hovudsaklege på same grunnlag som heradsretten.

A har anka dommen til Høgsterett. Anken har retta seg mot innhaldet i lagmannsrettens dom. Subsidiært vart det gjort gjeldande at vedtaket om tilleggsskatt under alle omstende måtte opphevast, men på dette punktet vart anken fråfallen kort før ankeforhandlinga i Høgsterett.

Det har vore lagt fram skriftlege fråsegner frå A, B og Kenneth Huser, som alle gav forklaring for lagmannsretten. Med unntak for spørsmålet om tilleggsskatt står saka i same stilling for Høgsterett som for dei tidlegare rettane.

Ankeparten - A - har særleg halde fram:

Ho godtek at vilkåra var til stades for å fastsetje inntekta hennar ved skjønn med heimel i likningslova § 8-2 nr. 1, ut frå dei manglane som vart avdekte i rekneskapen for Flexivakt og ut frå tilknytinga ho hadde til dette føretaket. Grunnlaget for søksmålet er at skjønnet var bygd på urette faktiske omstende. For det første var det feil å leggje til grunn at Flexivakt hadde halde 3,6 millionar kroner utanom rekneskapen. Og for det andre var det feil å leggje til grunn at ho som dagleg leiar hadde teke mot 300.000 kroner i lønn av ikkje oppgitt omsetning. Faktum kan overprøvast fullt ut, og det er feil rettsbruk at lagmannsretten berre har prøvd om bevisvurderinga til likningsnemnda var urimeleg eller uforsvarleg.

Det var ikkje halde omsetning utanom rekneskapen. Feil i bokført kontantbehaldning og bokførte saldi på bankkontiane hadde samanheng med at rekneskapen ikkje var avstemt. Godtgjersle til ektefellen B gjekk fram av rekneskapsbøkene, sjølv om godtgjersla rett nok var ført over ein privatkonto og ikkje som lønn.

Årsmeldinga for 1994 vart laga for å gjere vidare drift mogeleg, i det selskapet reelt sett var insolvent. Omsetningstalet som der var oppgitt, var rein ønskjetenking. Ut frå bustyrerapporten hadde likningsnemnda grunnlag for å vurdere dette.

At A stod registrert som dagleg leiar var proforma, og det var likningskontoret kjent med gjennom rapporten frå bustyret. B hadde vedgått dette overfor bustyret. Det gjekk fram av bustyrerapporten som likningskontoret hadde fått. Ho arbeidde ikkje i føretaket i 1995, og ho tok heller ikkje mot lønn derifrå det året.

Vedtaket om å tilordne henne lønn med 300.000 kroner bygde såleis på feil faktisk grunnlag.

Det er ikkje grunnlag for å sjå bort frå korrigerte opplysningar her, på det grunnlaget at A ikkje oppfylte opplysningsplikta si. Det var tale om supplerande opplysningar eller bevis for det som tidlegare er opplyst. Dette kan ikkje avskjerast etter gjeldande rett. Opplysninga om at ho ikkje var dagleg leiar, hadde kome fram gjennom bustyrerapporten. Det at ho ikkje sjølv i tilsvaret uttrykkjeleg gjorde gjeldande at ho ikkje var dagleg leiar, innebar ikkje at det er tale om nye opplysningar.

I svarbrevet til likningskontoret hadde ho konsentrert seg om påstanden om svart omsetning på 3,6 millionar kroner. Det kan ikkje i denne situasjonen leggjast henne til last at ho ikkje særskilt uttala at ho ikkje hadde motteke 300.000 kroner i lønn.

Likningsstyresmaktene har forsømt si undersøkingsplikt. I lys av svarbrevet hennar av 26. juni 1997 og opplysningane i rapporten frå bustyret, hadde likningsnemnda plikt til å undersøkje saka nærare.

Når A ikkje hadde arbeidsinntekt, vart ho i realiteten likna utan heimel i lova.

Ankeparten har sett fram slik påstand:

• «1. Ligningsnemndas vedtak om skjønnsligning for inntektsåret 1995 oppheves.
• 2. A tilkjennes saksomkostninger for herredsretten, lagmannsretten og Høyesterett, med tillegg av rente etter lov om renter ved forsinket betaling § 3 første ledd, 1. punktum.»
  

Ankemotparten - Staten v/Akershus fylkesskattekontor - har særleg halde fram:

Staten er samd med lagmannsretten i grunngivinga og i resultatet.

Det er tale om prøving av eit forvaltingsvedtak. Dette blir regulert av dei alminnelege reglane på dette feltet, også der det gjeld likningsvedtak. Domstolane er her ikkje overordna likningsorgan. Dei kan ved skjønnsvedtak berre prøve faktum og saksbehandling.

Det ligg ikkje til likningsstyresmaktene å handle aktivt for å få greie på faktiske tilhøve. I utgangspunktet har skattytaren opplysningsplikt om sine eigne skattetilhøve, og han har risikoen for at han gir alle nødvendige opplysningar. Ein feil må kunne ha virka avgjerande for resultatet for at han skal medføre at eit vedtak blir ugyldig, jf. likningslova § 3-12. Det er då slik at det ikkje kan leggjast vekt på feil som kjem av tilhøve skattytaren har risikoen for. Feil kan reparerast i svært avgrensa omfang. Skattytar kan ikkje kome med nye opplysningar som han kan klandrast for at han ikkje kom med tidlegare. Det er då nær samanheng med om skattytar har hatt oppfordring til å leggje fram det aktuelle materialet tidlegare.

Vedtaket i likningsnemnda var forsvarleg ut frå det materialet nemnda hadde å byggje på. Nemnda tok ikkje standpunkt til storleiken på den omsetninga som var halden utanfor rekneskapen. Heller ikkje tok nemnda standpunkt til om A var dagleg leiar, berre at ho hadde teke mot lønn. Det ligg ikkje føre vesentlege nye opplysningar. I alle høve har ho kome med nye opplysningar for seint.

Det var ikkje saksbehandlingsfeil å ikkje be om fleire opplysningar frå skattytar. Likningsstyresmaktene hadde likninga frå 1994, der ho hadde oppgitt lønnsinntekt frå Flexivakt. Ektefellen leverte ikkje sjølvmelding for 1995, men han godtok ei skjønnslikning med 284.600 kroner. A svarte ikkje på likningsnemnda sitt varsel der det vart sagt at ho var dagleg leiar i 1995. Sjølve opplysninga om at ho ikkje var dagleg leiar i 1995, er ei ny opplysning etter at likninga var ferdig. Det er ikkje lagt fram noko som byggjer opp under dette ut over fråsegner frå ektefellane.

Ankemotparten har sett fram slik påstand:

• «1. Lagmannsrettens dom stadfestes.
• 2. Staten v/Akershus fylkesskattekontor tilkjennes saksomkostninger for Høyesterett med tillegg av rente etter forsinkelsesrenteloven § 3 første ledd fra forfall til betaling skjer.»
  

Mitt syn på saka:

Eg er komen til at anken fører fram, og at vedtaket til likningsnemnda må opphevast på grunn av feil i saksbehandlinga.

Det var sjølvmeldinga frå A som vart sett til side gjennom vedtaket i likningsnemnda. A har i den aktuelle situasjonen godteke at det var heimel for skjønn overfor henne med grunnlag i likningslova § 8-2 nr. 1 bokstav a, ut frå den nære tilknytinga det var mellom henne og Flexivakt.

Eg finn innleiingsvis grunn til å påpeike at det er skattytaren som har plikta til å leggje til rette grunnlaget for likningsstyresmaktene sine vedtak gjennom å gi dei nødvendige faktiske opplysningane. Men det er også slik at likningsstyresmaktene har ei plikt til, når dei opplysningane som ligg føre gir grunn til det, å gjennomføre undersøkingar for å sikre eit forsvarleg avgjerdsgrunnlag. Utgangspunktet er at det faktum som ligg til grunn for likningsstyresmaktene si fastsetjing av skjønnsresultatet fullt ut kan prøvast av domstolane. A har gjort gjeldande at vedtaket i likningsnemnda byggjer på feil fakta.

Først er det då grunn til å sjå på kva faktiske omstende likningsnemnda har lagt til grunn ved skjønnet. I likningsnemnda si grunngiving ved fastsetjing av skjønnsresultatet heiter det slik eg har vist til tidlegare:

«Ved skjønnsfastsettelsen har ligningsnemnda forholdt seg til beregningen som er foretatt i rapporten. Viser for øvrig til pkt. 5.2.2 i rapporten, som det er sitert fra tidligere i vedtaket. Det skjønnsmessige tillegget fastsettes til kr 300.000,-.»

Likningsnemnda har her lagt til grunn at det er halde omsetning utanfor bokføringa, noko som også følgjer av tilvisinga til punkt 5.2.2 i rapporten som eg har sitert tidlegare. Dette har vore det grunnleggjande utgangspunktet for sjølve utøvinga av skjønnet, der A har fått eit inntektstillegg på 300.000 kroner. I vedtaket er det ikkje sagt om avgrensinga av tillegget til 300.000 kroner inneber at det er lagt til grunn at summen utanom bokføringa har vore lågare enn 3,6 millionar kroner, men det ligg i vedtaket at det er bygd på at det har vore ei stor omsetning utanom bøkene. I tilordninga av lønn ligg også at likningsnemnda har meint at A utførte arbeid som tilsett i Flexivakt.

Det går fram av grunngivinga for nemndvedtaket, som eg har sitert, at det var to tilhøve som i hovudsak låg til grunn for standpunktet om at det var halde omsetning utanfor rekneskapen: rekneskapsmanglane og vurderinga til styret i årsmeldinga for 1994. Nemnda bygde her på bokettersynsrapporten punkt 5.2.2. Eg skal sjå nærare på dette.

Det er på det reine at summen for kontantbehaldning var påfallande stor. Samstundes er det slik at summen for bankinnskot var feil ut frå utskrift frå banken. Huser hadde i sitt brev av 11. februar 1997 forklart dette med manglande avstemming. Dette punktet er ikkje kommentert i nemndvedtaket, trass i at argumentet ikkje utan vidare kan avvisast som ikkje relevant.

Innhaldet i årsmeldinga som eg har referert, tyda ut frå bokettersynsrapporten på at det var ei stor svart omsetning. Likningskontoret har ikkje stilt spørsmål ved dette utgangspunktet, trass i at det ville vere temmeleg spesielt dersom styret i ei årsmelding uttrykte noko som var vedgåing av ei slik omsetning. Mykje kan tale for at utsegna i årsmeldinga anten kom av manglande oversyn saman med overdriven optimisme, eller at dette vart uttala som grunnlag for å halde føretaket i gang trass i at det reelt sett var insolvent. For likningsnemnda måtte det her også vere sentralt at bustyret i sin rapport hadde gitt uttrykk for at det kunne stillast spørsmål ved vurderinga til styret i årsmeldinga for 1994, at det syntest som om verksemda hadde vore utan tilstrekkeleg styring, og at det kunne spørjast om det i det heile hadde vore grunnlag for verksemda. I forlenginga av dette hadde bustyret slik eg har nemnt, lagt til at det ville vere ei vesentleg årsak til konkursen «dersom» konklusjonen frå Oslo kemnerkontor om at omsetning var halden utanom rekneskapane, var rett. Samla sett les eg rapporten frå bustyret, der ein konsulent frå Oslo kemnerkontor var medlem, slik at bustyret var tvilande til punktet i bokettersynsrapporten om stor svart omsetning.

Etter mitt syn var det ut frå dette ikkje utan vidare grunnlag for å slutte i høve til A at det var omsetning i Flexivakt som var halde utanfor bokføringa og som kunne tilordnast henne. Dei opplysningane som eg her har vist til, gav grunn til nærare undersøkingar frå likningsstyresmaktene.

Likningskontoret sende då også eit varsel til A datert 16. juni 1997. Her heiter det at det var grunn til å tru at omsetning var halden utanfor rekneskapen, då det var avdekt mishøve i rekneskapsføringa av kontantbehaldning og bankkonti. Andre omstende vart ikkje nemnde, såleis heller ikkje årsmeldinga for 1994. For A var det naturleg å levere dette brevet som gjaldt reine rekneskapsspørsmål, til Huser. Det var grunn for henne til å rekne med at nemnda ikkje såg på utsegna i årsmeldinga som eit vesentleg tilhøve. I sitt svarbrev nokre dagar seinare uttala Huser at bokettersynsrapporten var grundig imøtegått med omsyn til spørsmålet om ikkje bokført omsetning, samstundes som han tok opp att at innhaldet i årsmeldinga var feil. Eg minner her om at Huser tidlegare hadde vist til at differansane hadde samanheng med manglande avstemming. Dette er ikkje kommentert av likningsnemnda, som ikkje har omtala brevet frå Huser av 11. februar 1997 til kemnerkontoret. Avgjerande er det etter mi meining at nemnda i varselet til A ikkje hadde spurt etter nærare opplysningar om bakgrunnen for utsegna i årsmeldinga for 1994, og at ho då heller ikkje hadde grunn til å uttale seg om denne. Likningsnemnda nyttar likevel - og utan å gå nærare inn på det som tidlegare hadde vore sagt frå Huser og frå bustyret - utsegna i årsmeldinga som grunnlag for standpunktet om at det var halde ei stor omsetning utanfor rekneskapen.

Etter mitt syn er det ut frå dette grunn til å kritisere likningsstyresmaktene for manglande undersøkingar og vurderingar med omsyn til eit viktig punkt i grunngivinga for skjønnsfastsetjinga. Vedtaket byggjer då ikkje på ei forsvarleg saksbehandling. Feilen kan ha vore avgjerande for resultatet. Eg nemner her at lagmannsretten legg til grunn at det ikkje er eigna til å svekkje standpunktet til likningsnemnda om svart omsetning om omsetninga berre var halvannan gong så stor som omsetninga for 1994 slik rekneskapstala for 1995 viser. Dette er ikkje rett, fordi i så fall ville det ikkje vore omsetning utanfor rekneskapen.

Elles peikar eg på at grunnlaget for å tilordne A eit lønnstillegg og det akkurat på 300.000 kroner, ikkje går fram av vedtaket.

Vedtaket må opphevast og visast til ny behandling, jf. skattebetalingslova § 48 nr. 6 tredje punktum.

Anken har ført fram. Ut frå resultatet meiner eg at A må få sakskostnader for alle rettar. Sakskostnadene bør fastsetjast i samsvar med gitt oppgåve til 200.000 kroner, og slik at det ved fastsetjinga er teke omsyn til rentetapet for sakskostnadene i heradsretten og lagmannsretten. Av sakskostnadene gjeld 40.483 kroner utlegg.

Eg røystar for slik dom:

• 1. Vedtaket om endringslikning av A blir oppheva og vist til ny behandling i Sørum likningsnemnd.
• 2. I sakskostnader for heradsrett, lagmannsrett og Høgsterett betaler Staten v/Akershus fylkesskattekontor til A 200.000 - tohundretusen - kroner innan 2 - to - veker frå forkynninga av dommen, med tillegg av den alminnelege forseinkingsrenta etter forseinkingsrentelova § 3 første ledd første punktum, for tida 12 - tolv - prosent årleg rente, frå utgangen av oppfyllingsfristen til betaling skjer.
  

Dommer Skoghøy: Jeg er i det vesentlige og i resultatet enig med førstvoterende.

Dommer Stang Lund: Likeså.

Dommer Flock: Likeså.

Dommer Lund: Likeså.

Etter røystinga sa Høgsterett slik

• 1. Vedtaket om endringslikning av A blir oppheva og vist til ny behandling i Sørum likningsnemnd.
• 2. I sakskostnader for heradsrett, lagmannsrett og Høgsterett betaler Staten v/Akershus fylkesskattekontor til A 200.000 - tohundretusen - kroner innan 2 - to - veker frå forkynninga av dommen, med tillegg av den alminnelege forseinkingsrenta etter forseinkingsrentelova § 3 første ledd første punktum, for tida 12 - tolv - prosent årleg rente, frå utgangen av oppfyllingsfristen til betaling skjer.